Wil je weten waar tijd, geld en energie verloren gaan in jouw productieproces? Met Value Stream Mapping krijg je een eenvoudig overzicht van de waardestroom en waar deze oponthoud kent. In deze blog lees je wat een Value Stream Map is, waarom het zo’n krachtig model is en hoe je zelf met Value Stream Mapping aan de slag kunt.
Wat is Value Stream Mapping (VSM)?
Value Stream Mapping (afgekort VSM), noemen we in het Nederlands ook wel een waardestroomanalyse. Value Stream Mapping wordt ingezet om een bedrijfsproces visueel te maken. Dit wordt gedaan om verspillingen in het proces te ontdekken en inzichtelijk te maken, om deze daarna te kunnen verhelpen. Op die manier helpt waardestroomanalyse bij het efficiënter maken van de processen. Bijvoorbeeld doordat VSM workflows kan optimaliseren, doorlooptijden kan verminderen en de kwaliteit kan verbeteren. Allemaal door verspillingen op te sporen en te elimineren. Het doel van een Value Stream Map is dus simpel: Inzicht krijgen in hoe materialen en informatie door een proces stromen – van grondstof tot eindproduct. VSM wordt vaak ingezet als startpunt voor Lean verbetertrajecten, om verspillingen bloot te leggen en een concreet verbeterplan op te stellen.
Waarom Value Stream Mapping gebruiken?
Value Stream Mapping kan bij ieder productieproces waar sprake is van herhaaldelijke stappen en overdrachten worden toegepast. Dit maakt een VSM model breed inzetbaar. Maar er zijn meer voordelen waar je als bedrijf van kunt profiteren als je Value Stream Mapping toepast:
- Verspillingen worden sneller ontdekt. Door deze te elimineren, kun je het proces veel efficiënter maken. Bijvoorbeeld door wachttijden te beperken en overproductie te voorkomen.
- De klanttevredenheid wordt verhoogd. Door verspillingen tegen te gaan en het proces te stroomlijnen, profiteren klanten van producten die beter voldoen aan de verwachtingen en de wensen.
- De kwaliteit wordt verbeterd. Doordat VSM het makkelijker maakt om potentiële problemen en de oorzaken te identificeren, kunnen ook de maatregelen om de problemen op te lossen sneller worden doorgevoerd. Dit komt de algehele kwaliteit ten goede.
- Er vindt een doorlooptijdverkorting plaats. Het bepalen en verhelpen van knelpunten in het proces, maakt dat de doorlooptijden verkort kunnen worden en er sneller kan worden ingespeeld op klantbehoeften.
- Efficiëntie, efficiëntie en nog meer efficiëntie. Met Value Stream Mapping leer je het proces steeds beter kennen. Hierdoor worden inefficiënties sneller herkend en kunnen deze vlot worden verminderd. Stapsgewijs werk je dus continu toe naar een efficiënter proces.
De 4 stappen van Value Stream Mapping
Een Value Stream Mapping maken klinkt moeilijker dan het is. Een VSM model doorloopt altijd vier herkenbare stappen. Elke stap bouwt voort op de vorige en samen vormen ze een cyclus van continu verbeteren. Als je de volgende stappen volgt, heb je jouw VSM model dan ook zo compleet.
Stap 1: Productfamilie kiezen
Kies een product of een complete productgroep om te verwerken in jouw VSM model. Zo kun je de focus leggen op één specifiek onderdeel van het aanbod. Dit maakt de analyse behapbaar en de resultaten direct toepasbaar. Vraag jezelf af voor welk product of welke productgroep verbetering het meest urgent of waardevol is. Dat is namelijk je startpunt.
Stap 2: Huidige Value Stream Map opstellen
Zet op papier hoe de huidige situatie omtrent het product er uitziet. Dit doe je het makkelijkst middels een stappenplan, waarin iedere stap en iedere wachttijd wordt opgenomen. Het schema dient alle stappen te omschrijven die nodig zijn om het complete product af te kunnen leveren. Noteer dus bewerkingstijden, wachttijden, voorraadhoogtes en de manier waarop informatie stroomt. Gebruik standaard symbolen in het VSM model, zodat iedereen de Value Stream Map begrijpt.
Stap 3: Verspillingen identificeren
Omschrijf wat de ideale situatie voor het product zou zijn. Verwerk deze situatie ook weer in alle stappen. Analyseer vervolgens wat de verschillen zijn tussen de huidige situatie en de gewenste situatie voor in de toekomst. Je weet nu waar de knelpunten liggen en op welke vlakken je actie moet ondernemen. Ontwerp een verbeterde versie van het proces. Denk aan kortere doorlooptijden, minder tussenvoorraden en een betere informatiestroom.
Stap 4: Ideale situatie en verbeterplan uitwerken
Stel prioriteiten in de actiepunten en voer de verbeteringen door die nodig zijn om het doel alsnog te behalen. Maak hiervoor een tijdlijn, waarop de deadlines worden weergegeven en procestijden en doorlooptijden inzichtelijk kunnen worden gemaakt, om progressie visueel te maken. Na verloop van tijd maak je opnieuw een Value Stream Map en begint de cyclus van voren af aan. Zo blijf je continu verbeteren.
De 5 principes van Value Stream Mapping
Value Stream Mapping komt voort uit de Lean filosofie, die gebaseerd is op vijf kernprincipes. Deze principes geven richting aan het hele verbeterproces en zijn daarom erg belangrijk om in de gaten te houden als jij een Value Stream Map gaat maken.
- Waarde definiëren
Alles begint met de vraag: Wat is waardevol voor de klant? Waarde omvat enkel de toevoegingen waarvoor de klant bereid is te betalen. Alles wat daar niet aan bijdraagt is verspilling, ook al lijkt het intern misschien nuttig of noodzakelijk.
- Identificeer de waardestroom
Breng alle stappen in kaart die nodig zijn om een product of dienst te leveren. Kijk kritisch welke stappen waarde toevoegen, welke noodzakelijk zijn maar geen waarde toevoegen (denk aan wet- en regelgeving) en welke puur verspilling zijn. Die laatste categorie is ook meteen het eerste verbeterdoel.
- Creëer flow
Zodra verspillingen zijn geïdentificeerd, zorg je dat de resterende stappen soepel op elkaar aansluiten. Geen wachttijden, geen opstoppingen, geen onnodige handelingen. Het product of de informatie ‘stroomt’ als het ware door het proces, zonder onderbreking.
- Introduceer pull
In een pull-systeem wordt de productie pas gestart als er daadwerkelijk vraag is vanuit de klant of de volgende processtap. Dat voorkomt overproductie en overtollige voorraden. Je produceert alleen wat nodig is, wanneer het nodig is.
- Streef naar perfectie
Lean, en dus VSM, is nooit klaar. Na elke verbeterslag ontstaan nieuwe inzichten en nieuwe mogelijkheden. Door stap voor stap te blijven verbeteren en de vijf principes telkens opnieuw toe te passen, beweeg je richting een perfect efficiënt proces. Dit principe maakt VSM een terugkerend en duurzaam verbeterinstrument voor jouw organisatie.
Value Stream Mapping voorbeeld
Om een beter beeld te schetsen van hoe je een Value Stream Mapping template kunt invullen, werken we een compleet Value Stream Mapping voorbeeld voor je uit.
Stel je voor: Een fabriek waar auto’s worden geproduceerd wil graag op zoek gaan naar verspillingen, om de efficiëntie te kunnen verhogen en de klanttevredenheid te kunnen optimaliseren. Er wordt gekozen voor het toepassen van VSM. Een Value Stream Mapping voorbeeld zou dan kunnen zijn:
Stap 1 – Productfamilie kiezen
Een team van ingenieurs wordt samengesteld om het productieproces onder de loep te nemen. Ze maken een eerste keuze: Richten ze zich op de productie van de gehele auto of zoomen ze in op één specifiek onderdeel? Deze afbakening is essentieel. Hoe scherper de focus, des te bruikbaarder de uitkomst.
Stap 2 – Huidige Value Stream Map opstellen
Het team gaat aan de slag en volgt de volledige stroom van materialen en informatie door het productieproces. Ze brengen in kaart waar materialen worden opgeslagen, hoe ze worden bewerkt en welke machines daarbij worden ingezet. Om alle bevindingen overzichtelijk vast te leggen, kiezen ze voor een online platform waarop afwijkingen van het gewenste proces snel inzichtelijk worden gemaakt.
Stap 3 – Verspillingen identificeren
Terwijl het team de materiaalstroom volgt, markeren ze de plekken waar verspillingen optreden. Ze stuiten op overproductie, onnodige wachttijden en transporten die geen waarde toevoegen. Al deze bevindingen worden direct ingevoerd in het online platform, zodat niets verloren gaat en het hele team hetzelfde beeld heeft.
Stap 4 – Ideale situatie en verbeterplan uitwerken
Na een grondige analyse, is het resultaat een gedetailleerde kaart die de huidige staat van het proces weergeeft. De knelpunten en kansen voor verbetering zijn nu helder zichtbaar. Op basis daarvan ontwerpt het team de ideale toekomstige Value Stream Map – een verbeterde versie van het proces zonder de geïdentificeerde verspillingen. Dit vormt de basis voor een concreet verbeterplan met acties, verantwoordelijken en deadlines.
Hoe maak je een eigen Value Stream Map?
VSM klinkt misschien technisch, maar je kunt er met de juiste voorbereiding goed zelf mee aan de slag. Zorg om te beginnen voor de juiste mensen in het team. Een Value Stream Map maak je niet achter je bureau, maar samen met de mensen die het proces écht kennen. Denk aan de operators, teamleiders en procesbeheerders. Ga dan ook vooral naar de werkvloer, om het proces daadwerkelijk fysiek te doorlopen. Noteer wat opvalt, meet bepaalde tijden en tel de voorraden. Begin vervolgens eenvoudig met de Value Stream Map door alles in een vast Value Stream Mapping template te verwerken. Verzamel voor iedere processtap minimaal de cyclustijd, omsteltijd, bezettingsgraad, wachttijd en voorraadhoogte. Maak naar aanleiding van deze informatie een concreet verbeterplan met verantwoordelijken en deadlines per actiepunt. Plan direct na de analyse een sessie om de gewenste situatie te ontwerpen. Eenmaal verbeterd, wil je de nieuwe werkwijze vasthouden. Digitale werkinstructies, checklists en visueel management op de werkvloer helpen om de nieuwe standaard te borgen en te bewaken.
Vragen over Value Stream Mapping in het EZ-GO platform?
Het EZ-GO platform van EZ Factory ondersteunt je bij elke stap van je verbetertraject. Van het vastleggen van standaarden tot het uitrollen van verbeteringen op de werkvloer, overal zal structuur worden toegevoegd aan de handelingen. Wil je weten hoe VSM en digitaal continu verbeteren samenkomen in de praktijk? Neem contact op met EZ Factory. We denken graag met je mee over de mogelijkheden voor jouw organisatie.